Büyük ve en başarılı oyunculardan olan Robert De Niro’nun çektiği A Bronx Tale (Günaha Davet) filmi üzerine konuşacağım.
Lorenzo Anello’yu (Robert de Niro) belediye otobüsünde çalışan bir şoför olarak görürüz. 9 yaşındaki oğlu Calogero Anello’nun gözünden olayları izlemekteyiz. Bütün olaylar Bronx mahallesinin ünlü mafya lideri Sonny’nin suçlu olduğu cinayetle başlar. Cinayetteki tek tanık C’dir, Sonny’nin suçluluğunu görmüştür lakin polise onun yaptığını söylemez. Esasında C sürekli Sonny’i gördükçe, onun itibarını fark ettikçe fazlaca özenir ve idolü haline gelir.
Sonny, C’nin polise onun yaptığını söylememesi üzerine onu yanına çağırır ve aktif olarak C’nin evinin yanındaki casinoda vakit geçirirler. C, orada çalışır ve Sonny onu kumar oyunlarında kullanır. Yapılan her işin karşılığı para olduğu için pek bir şey sırıtılmaz, çünkü para mutluluktur, para her şeydir.
C’nin babası Lorenzo onun fazlaca kazandığı paraları görmesi üzerine Sonny’nin yanına giderler ve C’nin paralarını ona teslim eder. Bu esnada ‘oğlumdan uzak dur’ uyarılarında bulunur. İşte tam bu sahneler gözümde en güzel sahnelerdir. Lorenzo, C’nin işçi sınıfını kötülemesi üzerine oğluna ‘çalışan adam sert adamdır’ lafını tekrarlar. Kumarın pis bir iş olduğunu oğlunun ondan uzakta kalmasını defalarca söyler.
Bu replikte sertlik kavramı şiddet veya kabalık anlamında değildir. Disiplin, hayatın zorluklarına katlanma gücü ve dayanıklı bünyeye sahip olmaktır. Her gün düzenini korur, yorgunluğuna mızmızlanmaz onu taşır. Hayata karşı bir katlanma gücü içerisindedir ve onu alt üst eder. Aslında bence fazlaca güçlü bir stoacılıktır.
Edebiyat üzerinden büyük yazar Dostoyevski’nin Karamazov Kardeşler eserinde ‘akıllı adamla konuşmak zevk verir’ lafı vardır. Bu durum da ruhsal, zihinsel güçtür. Belirsizliklere tahammül, ruhsal dayanıklılık, kendine bile ‘itiraz’ eder. İnsan kainatını savunurken kişiliğindeki, mantığındaki inceliği korur. Akıllı adam fikirlerini hafızaya sokma çabası yerine paylaşımcı, adaletli ve gerçekten eleştirel olur. Asıl zevk bu noktada doğar. Baskısız, bencilsiz bir düşünce yapısında.
Benim kurmak istediğim bağ şudur: sertlik ve akıl aynı yerden doğar. Yani aynı yapıda, düşünce biçiminde. İkisi bir arada olur. Gerçek sertlik: bağırmaz, küçümsemez, bencil olmaz ve sığ gelişmemiş kalmayan güçtür. Çalışan adam hayatın yüküne laf etmez, bencilce iğrenç davranmaz. Bir başkasının kalbini de kırmaz..
Akıllı adam sığ düşünmez aksine doğru bir üslupta onu korur. Kolaya kaçmaz, gösterişler içerisinde olmaz, sessiz kalsa da ağırbaşlılığı olur…
A Bronx Tale seyirciye gerçek adamlığın çalışarak ve yeri gelince kendi düşüncesini anlatmasını gösterir. Çalıştıkça, iyi bir disiplin içinde yer aldıkça en önemlisi de bir başkasını kalbini kırmadıkça iyi bir adam olabileceğini anlatır.
A Bronx Tale, hayata güçlükle karşı olmayı, Karamazov Kardeşler, hayata akıllı düşünerek karşı koymayı anlatır.
